Edyta Jeszcze z 20 lat temu gry komputerowe opierały się głównie na prostych schematach i nieskomplikowanych klasycznych fabułach jak, ratowanie księżniczki, zabicie złego bohatera czy zebranie odpowiedniej ilości punktów w wyznaczonym czasie. Dzisiaj natomiast rywalizują już na równi z prawdziwymi filmami czy z literaturą pod względem grafiki, historii i akcji. Jak doszło do tej rewolucji? Jak technologia, zmiany kulturowe i oczekiwania graczy wpłynęły na rozwój narracji w grach?
Od prostych gier do wielowątkowych dramatów
W poprzednim wieku narracja w grach nie była najważniejsza, pełniła raczej funkcję drugoplanową. Najpopularniejsze gry z tamtych czasów jak Doom czy Mario Bros nie ukrywały, że fabuła jest tam tylko po to by była. Gracze tamtych czasów nie oczekiwali głębokiej historii, ale akcji refleksu i prostych mechanik do nauczenia się przy chociażby strzelaniu, bo tylko takie znali ze względu na ich popularność.
Przełom nastąpił w latach 2000. kiedy deweloperzy zaczęli eksperymentować z bardziej rozbudowanymi scenariuszami. Pojawiły się postacie z motywacjami, wybory moralne i rozgałęziające się wątki. Gry takie jak Metal Gear Solid, Bioshock czy Mass Effect pokazały, że opowiadanie historii może stać się centralnym elementem gry. Sam Mass Effect do dzisiaj jest uznawany za jedną lepszych gier w swojej tematyce, nawet doczekała się swojego reworku, poprawienia grafiki na bardziej nowoczesną, a gracze do dzisiaj snują teorie dotyczącej jej i oczekują następnych części zniecierpliwieni.
Technologia jako motor narracyjnej rewolucji
Rozwój technologii był kluczowy dla ewolucji całej narracji. Lepsza grafika pozwoliła oddać więcej emocji na twarzach bohaterów, zaawansowane silniki fizyczne umożliwiły realistyczną interakcję ze światem, a zwiększona moc obliczeniowa pozwoliła na tworzenie bardziej otwartych i złożonych światów. Samo skupienie się na detalach, takich jak modele twarzy i każdy ruch ciała postaci, sprawiło, że bohaterowie zaczęli przypominać żywych ludzi, nie tylko z wyglądu, ale też z ekspresji i zachowania bardziej nawet momentami niż w popularnych filmach.
Z kolei technologia motion capture i profesjonalny dubbing wprowadziły aktorstwo do gier. The Last of Us od Naughty Dog to doskonały przykład tego, jak dobrze napisana i zagrana historia może wzruszyć graczy równie mocno, co najlepsze filmy dramatyczne. Relacja głównych bohaterów, Joela i Ellie to nie tylko emocjonalny rdzeń gry, ale też dowód na to, że gry potrafią opowiadać historie z niuansami godnymi literatury. Nie warto zapominać o tym, że nawet same gry otrzymują adaptacje filmowe i serialowe, jak właśnie The Last of Us, co tylko potwierdza ich narracyjną dojrzałość, popularność w każdej tematyce, nie tylko związanej z grami i zdolność do poruszania uniwersalnych tematów na skale światową, które są w stanie poruszyć każdego serce.
Interaktywna narracja — nowy wymiar opowieści
Największym wyróżnikiem gier względem innych mediów jest interaktywność. Gracz nie jest biernym widzem, a ma całkowity wpływ na przebieg wydarzeń. Gry takie jak Detroit: Become Human czy Disco Elysium pokazują, że opowieść może się kształtować w czasie rzeczywistym dramatycznie się zmieniając co sekunde, zależnie od wyborów gracza.
W Disco Elysium, grze RPG stworzonej przez studio ZA/UM, gracz wciela się w detektywa cierpiącego na amnezję. To nie tylko śledztwo, ale też podróż przez psychikę bohatera, którego decyzje i stan emocjonalny kształtują fabułę. Istnieje wiele opcji rozegrania tej gry w zależności jak gracz woli. Preferujesz ominięcie połowy fabuły? To będzie miało znaczenie w samym zakończeniu gry powodując większą możliwość zdobycia złego zakończenia. Gra zdobyła liczne nagrody za scenariusz, udowadniając, że gry mogą być platformą do głębokich refleksji społecznych i egzystencjalnych.
Przykłady gier z wybitną narracją
Oto kilka gier, które zrewolucjonizowały podejście do opowiadania historii:
- The Last of Us (2013, 2020). Jak wcześniej zostało wspomniane, opowieść o stracie, przetrwaniu i relacjach międzyludzkich. Emocjonalna głębia i realistyczne dialogi wyniosły grę na poziom interaktywnego dramatu, powodując, że gracze pomimo znania całej fabuły będą do niej powracać.
- Red Dead Redemption 2 (2018). Western z duszą, który nie tylko zachwyca otwartym światem, ale też opowiada historię upadku idealizmu w brutalnym świecie Dzikiego Zachodu. Samo zakończenie nie mówiąc wiele, pokazuje tylko jak cała gra jest świetna.
- Disco Elysium (2019). Gra RPG, która porzuca walkę na rzecz rozmowy i introspekcji. Każde zdanie może zmienić przebieg śledztwa i odkryć nowe warstwy osobowości bohatera, a rozpoczęcie nowej gry nigdy nie będzie takie same.
- Stardew Valley (2016). Z pozoru prosta gra rolnicza, która skrywa zaskakującą głębię emocjonalną. Poprzez codzienne interakcje z mieszkańcami gracz odkrywa osobiste dramaty, traumy i marzenia postaci, tworząc intymną, nieliniową opowieść o odbudowie, społeczności i sensie życia.
Narracja w grach przeszła długą drogę, od kilku linijek tekstu w Pongu do poruszających dramatów, które zostają z graczem na długo po zakończeniu rozgrywki. Technologia, talent twórców i rosnące oczekiwania odbiorców sprawiają, że gry stają się jednym z najpotężniejszych narzędzi opowiadania historii naszych czasów. To medium, które wciąż się rozwija, a jego największe arcydzieła być może dopiero przed nami.
